Dżem

Dżem od dwudziestu paru lat idzie własną drogą. Ale właściwie do jakiegoś stopnia wszystko stało się przypadkiem. Śląsk, rok 1973. Niewiele mogło wtedy sugerować, że bracia Adam i Benedykt Otrębowie oraz Paweł Berger będą siłami tworzącymi naszą najważniejszą kapelę bluesrockową. Granie traktowali jak hobby i rozrywkę po pracy. Cała trójka robiła pierwsze muzyczne kroki charakterystycznym polskim sposobem – przez pocztówki dźwiękowe (naprawdę!), a potem zaliczała krótkotrwałe amatorskie kapele. W 1973 r. występowali w klubach, knajpach, domach kultury, gdzie się dało (a nie było łatwo z powodu tłumu podobnych zespolików) wraz z Aleksandrem Wojtasiakiem, wtedy nieco bardziej znanym śląskim muzykiem. W grudniu dołączył do nich wokalista Ryszard Riedel, pod wpływem którego Berger – ówczesny lead vocal – stwierdził, że nigdy więcej nie zbliży się do mikrofonu. Tak powstała kapela pod wymowną acz nieoficjalną nazwą Jam, którą jakaś kobieta z jakiegoś domu kultury na jakimś plakacie przeinaczyła na „Drzem”. Zespołowi się spodobało, choć nie podchwycił kontrowersyjnej pisowni, jaką zaproponowała owa pani. Ale nazwa została i mamy oto pierwszy spośród ciągu Dżemowych przypadków.

ROZDZIAŁ PIERWSZY
Rysiek Riedel był hipisem.
Pracą nie parał się dłużej niż tydzień, w jednej tylko wytrwał więcej i to wyłącznie z powodu towarzystwa wspomnianego Wojtasiaka, dzięki któremu Riedel znalazł się po raz pierwszy na próbie Jamu. W dniu, w którym przestał być kawalerem (a było to w 1977 r.), wyszedł odprowadzić kolegę na dworzec i wrócił po dwóch tygodniach. W późniejszych czasach spóźniał się na koncerty lub mylił terminy do tego stopnia, że reszta musiała grać kawałki instrumentalnie, a śpiewała widownia (zresztą stąd wziął się w ’89 pomysł na instrumentalną płytę ”The Band Plays On”). Odżywiał się alkoholem, a także, niestety, mocniejszymi rzeczami… Zęby tracił jeden po drugim i przez wiele lat nie dawał się zmusić na wstawienie nowych (udało się to dopiero w 1992 r., podczas chwilowej fazy na zdrowy tryb życia).
Pozostali nie byli hipisami.

Wspólnie chłopcy grali standardy Cream, Santany, Mayalla, Stonesów, Spencer Davis Group i Free. Zresztą Riedel był zafascynowany Paulem Rodgersem (wokalem Free) i często podrabiał go po norwesku (czyli tak, jak to słyszał na płycie), podobnie jak Steviego Wondera czy Marleya. W każdym razie Rysio znalazł swoje miejsce, zespół działał, ale nie bez perturbacji. Już w ’75 odszedł Wojtasiak, zastąpiony ostatecznie przez Leszka Falińskiego, a rok później zmył się nie kto inny, tylko Beno, którego zastąpił brat Falińskiego – Tadek. Jednocześnie Paweł zniechęcał się coraz bardziej, a Adaś szukał innej kapeli. Mało kto wierzył w sukces biednego Dżemu. Coś ważnego zdarzyło się w jego historii dopiero w 1979 roku. Oto przypadek drugi. Dostali wtedy propozycję wyjazdu do Wilkas koło Giżycka, gdzie mieli przez miesiąc bawić muzyką pensjonariuszy. Ważne mianowicie było to, że po raz pierwszy zdobyli się tam na klecenie własnych kompozycyj z własnymi tekstami (w tych ostatnich pomagali dwaj Kazikowie: Galaś i Gayer). Wtedy to powstały takie sławne później utwory, jak: „Whisky”, „Paw”, „Poznałem go po czarnym kapeluszu”, „Człowieku co się z tobą dzieje”, a także „Jesiony”, „Uśmiech śmierci”, „Oh, Słodka”, „Kiepska gra” i inne. To był okres, w którym Dżem przeżywał jeden z wielu w swoim życiu renesansów. Klimat w zespole był niezły. Po powrocie na Śląsk muzycy znaleźli miejsce do grania w salce, która była tak mała, że Rychu musiał stać na korytarzu. Znaleźli też drugiego gitarzystę, który w ucieczce przed wojskiem zadekował się w Fabryce Samochodów Małolitrażowych w Tychach, gdzie grał w przyzakładowym (!!!) zespole rockowym. Z tym zespołem wystąpił raz jedyny na przeglądzie młodych kapel, gdzie zauważył go Rysiek. Koleś, o którym mowa, to oczywiście Jerzy Styczyński.

W składzie Berger, Falińscy, Otręba, Riedel i Styczyński kapela zagrała (i dostała pierwszą nagrodę) na Przeglądzie Amatorskich Zespołów Artystycznych w Tychach, co warte jest odnotowania choćby z powodu hasła w tle sceny, które głosiło: „METALOWCY DLA REGIONU”. Piękne. Ale tak naprawdę przygoda z profesjonalną sceną zaczęła się dla chłopaków w czerwcu ’80. Wtedy to odbył się I Przegląd Muzyki Młodej Generacji. Gdzie? W Jarocinie oczywiście. Efekt – Dżem na pierwszym miejscu.